CODESYS 4: webowe środowisko IEC 61131-3. Co się zmienia dla programisty PLC?

CODESYS 4 to nowe, webowe środowisko programowania sterowników PLC zgodne z IEC 61131-3, które CODESYS Group udostępniło 24 września 2026 roku w wersji 1.0.0.0. Ten sam kompilator, te same biblioteki, ten sam runtime na sterowniku. Nowy jest interfejs, format projektu i wiersz poleceń. Poniżej rozkładam na części, co faktycznie dostajesz w pierwszej wersji, czego jeszcze brakuje i komu opłaca się zainstalować CODESYS 4 już teraz.

Czym jest CODESYS 4?

CODESYS 4 to drugi system programowania obok CODESYS Development System 3, a nie jego następca z dnia na dzień. Nadal programujesz według IEC 61131-3, w Structured Text (ST) i w drabince (LD). Zmienia się to, co pod spodem:

• interfejs działa w oknie przeglądarki (na Windows we własnym oknie, bez osobnej przeglądarki),
• projekt to folder z plikami tekstowymi (JSON, XML, tekst), a nie jeden binarny plik,
• obok interfejsu graficznego jest narzędzie wiersza poleceń c4-cli.

Jeśli CODESYS dopiero poznajesz, zacznij od wpisu CODESYS: czym jest i dlaczego warto go znać.

Co zostaje bez zmian

To najważniejsza informacja dla każdego, kto ma w firmie projekty w CODESYS 3.

• Kompilator, biblioteki i runtime są te same. Kod skompilowany w CODESYS 4 działa na każdym sterowniku, który wykonuje kod z CODESYS 3 (runtime od V3.5 SP19).
• Projekty bibliotek są kompatybilne w obie strony. Biblioteka zapisana w CODESYS 3 w trybie plikowym otworzy się w CODESYS 4 i odwrotnie. Skompilowaną bibliotekę (.compiled-library) wepniesz w projekty w obu środowiskach.
• Projekty urządzeń wymagają konwersji. Nie otworzysz ich bezpośrednio między środowiskami. Narzędzie do konwersji jest zapowiedziane, ale nie ma go w wersji 1.0.0.0.
• CODESYS 3 zostaje. Producent rozwija oba narzędzia równolegle i nie podaje daty wygaszenia wersji 3.

Co nowego w CODESYS 4 w wersji 1.0.0.0

Projekt jako folder, gotowy pod Git

Zamiast jednego pliku projektu dostajesz katalog: .fbslib dla bibliotek, .fbsdev dla projektów urządzeń i .fbsws dla przestrzeni roboczych. Pliki porównasz zwykłym diffem i trzymasz w Git jak kod w każdym innym zespole programistycznym. To ten sam problem, który w świecie Siemensa opisywałem we wpisie Wersjonowanie TIA Portal V21 w Git, tyle że tutaj format tekstowy jest domyślny.

Zarządzanie zależnościami jak w nowoczesnym oprogramowaniu

• Libraries.json opisuje, jakich bibliotek używasz, także z zakresem wersji typu 3.5.*,
• Libraries.lock.json zapisuje dokładnie wybrane wersje z sumą kontrolną SHA384,
• wersjonowanie semantyczne, łącznie z oznaczaniem wersji przedpremierowych.

Efekt: maszyna budująca w pipeline używa dokładnie tych samych bibliotek co twój laptop.

Wiersz poleceń c4-cli i CI/CD

Przykładowe polecenia z pierwszej wersji:

c4-cli library save-compiled   # buduje skompilowana biblioteke
c4-cli library pack            # tworzy archiwum zrodel
c4-cli bootapp compile         # buduje boot application bez polaczenia z IDE

Do tego polecenia install, restore, resolve i check do zależności, logowanie do sterownika, reset sterownika i tworzenie przestrzeni roboczych. W pierwszej wersji komputer w pipeline nie potrzebuje osobnej licencji.

Edytory

• Edytor ST z podświetlaniem składni, autouzupełnianiem i podpowiedziami po najechaniu myszą.
• Edytor drabinki LD w wersji 0.1, na bazie edytora graficznego z CODESYS 3, na razie z podstawowymi funkcjami offline.
• Podgląd wartości zmiennych bezpośrednio w linii kodu ST.
• Command Center do obsługi z klawiatury, podział widoku i zapisywane układy kart.
• Interfejs po niemiecku i angielsku (polskiej wersji na razie nie ma), motyw jasny i ciemny.

Tryby pracy i platformy

Tryb	Platforma	Jak działa
Jeden użytkownik	Windows x64	instalator, własne okno, bez internetu
Jeden użytkownik	Linux x64, Linux ARM64	pakiet .deb, sesja w lokalnej przeglądarce
Serwer dla zespołu	Linux x64, Linux ARM64	c4-server, użytkownicy z Linuxa (także LDAP przez PAM), każda sesja w osobnym procesie
Bez interfejsu	Windows i Linux	c4-cli uruchamiany ręcznie, skryptem lub w pipeline

„Webowe” opisuje technologię interfejsu. CODESYS 4 nie jest usługą w chmurze ani subskrypcją. Instalujesz go u siebie, na serwerze w swojej sieci albo nawet na sterowniku.

Obsługiwane sterowniki i wymagania

W wersji 1.0.0.0 do projektowania dopuszczone są tylko runtime’y CODESYS Control SL:

• Raspberry Pi: Control for Raspberry Pi SL, MC SL i 64 SL,
• soft PLC na Windows: Control Win V3 (x64) i Control RTE V3 (x64),
• Linux: Control for Linux SL, ARM SL i ARM64 SL,
• wirtualne sterowniki: Virtual Control for Linux SL, ARM SL i ARM64 SL.

Minimalny runtime to CODESYS V3.5 SP19, bo od tej wersji jest zarządzanie użytkownikami na sterowniku. Połączenie idzie przez CODESYS Gateway 3.5 lub nowszy. Sprzęt innych producentów technicznie da się podpiąć, ale bez gwarancji. Producent sterownika musi przetestować opis urządzenia i biblioteki, a dystrybucja przez tzw. Content Extension ma ruszyć prawdopodobnie od wersji 1.1.0.0.

Wymagania stacji: 3 GB RAM (zalecane 8 GB), 4 GB miejsca na dysku, .NET 8 (Desktop Runtime i ASP.NET Core Runtime) oraz przeglądarka Chrome, Edge lub Firefox.

Czego jeszcze brakuje

Producent mówi wprost, że zakres pierwszej wersji jest celowo ograniczony. Produkcyjnie sprawdzają się dwa scenariusze:

1. Tworzenie bibliotek w ST i LD z automatycznym budowaniem (CI/CD).
2. Małe projekty urządzeń na Modbus TCP, np. stanowiska testowe i proste maszyny.

Poza nimi zostajesz przy CODESYS 3. Na liście braków są między innymi:

• zmiany online, breakpointy, zapis i forsowanie zmiennych,
• podgląd przepływu sygnału w drabince w trybie online,
• języki FBD, SFC, CFC i IL, inne sieci polowe, wizualizacja, motion i safety,
• refaktoryzacja, lista odwołań, cofanie zmian w całym projekcie,
• Test Manager, analiza statyczna i automatyczne testy modułów,
• szyfrowanie TLS i uwierzytelnianie certyfikatem w komunikacji ze sterownikiem.

Dlatego do klasycznego uruchomienia maszyny na obiekcie CODESYS 3 jest dziś lepszym narzędziem.

CODESYS 4 vs CODESYS 3: dla kogo teraz?

Kryterium	CODESYS 3	CODESYS 4 (1.0.0.0)
Interfejs	aplikacja desktop Windows	przeglądarka lub własne okno, Windows i Linux
Format projektu	jeden plik binarny	folder z plikami tekstowymi
Języki	wszystkie z IEC 61131-3	ST i LD
Uruchomienie na obiekcie	pełne funkcje online	brak zmian online i forsowania
CI/CD	przez skrypty i dodatki	natywnie, c4-cli
Licencja	darmowy	darmowy do końca 2028 roku

Zainstaluj CODESYS 4 teraz, jeśli:

• piszesz biblioteki w ST i chcesz je budować automatycznie z Gita,
• robisz małe maszyny albo stanowiska testowe na Modbus TCP,
• pracujesz na Linuxie lub ARM i nie chcesz trzymać maszyny wirtualnej z Windowsem.

Możesz też łączyć oba narzędzia: pisać i testować bibliotekę w CODESYS 3, a CODESYS 4 używać tylko do automatycznego budowania w pipeline.

Licencja i cykl wydań

• Korzystanie z CODESYS 4 jest bezpłatne do końca 2028 roku.
• Płatny model licencji jest planowany najwcześniej od 2029 roku w ramach Professional Developer Edition. Kto już ma w niej narzędzia takie jak CODESYS Git czy CODESYS MCP Server, dostanie CODESYS 4 w tym samym pakiecie.
• CODESYS Development System V3 pozostaje darmowy.
• Nowe wersje (1.1.0.0, 1.2.0.0 i dalej) mają wychodzić co 6 do 8 tygodni, bez service packów i patchy. Jeśli budujesz w pipeline, zaplanuj aktualizacje.

Szczegóły i pliki do pobrania znajdziesz na stronie produktu CODESYS 4 oraz w CODESYS Store.

Najczęstsze pytania

Czy muszę przejść na CODESYS 4?

Nie. CODESYS 4 nie zastępuje dziś CODESYS 3, oba środowiska są rozwijane równolegle i nie ma daty wygaszenia wersji 3.

Czy mój istniejący kod będzie działał?

Tak, na poziomie kompilatora, bibliotek i runtime’u nic się nie zmienia. Projekty bibliotek otworzysz w obu środowiskach, projekty urządzeń wymagają konwersji.

Czy projekty w CODESYS 4 trafiają do chmury?

Nie. Interfejs jest webowy, ale oprogramowanie instalujesz u siebie, a projekty zapisujesz tam, gdzie chcesz. Do pracy nie potrzebujesz internetu.

Programuję tylko w drabince. Czy CODESYS 4 jest dla mnie?

Edytor LD jest od pierwszej wersji i nie musisz znać języków wysokiego poziomu. Na razie to jednak wersja 0.1 bez funkcji online, więc do uruchomień zostań przy CODESYS 3.

Czy wersja 1.0.0.0 to beta?

Nie. Producent dopuszcza ją do użytku produkcyjnego przy bibliotekach i małych projektach, z jakością na poziomie CODESYS 3. Zakres funkcji jest jednak wyraźnie mniejszy.

Podsumowanie

CODESYS 4 to przede wszystkim zmiana sposobu pracy: projekt w plikach tekstowych, Git, wiersz poleceń i automatyczne budowanie bibliotek. Fundament się nie zmienia, więc twoja wiedza z IEC 61131-3 i CODESYS 3 przenosi się jeden do jednego. Do codziennego uruchamiania maszyn CODESYS 3 zostaje głównym narzędziem jeszcze przez jakiś czas, ale CODESYS 4 warto zainstalować już teraz i poznać jego koncepcję, póki jest darmowy.

Najlepszym przygotowaniem jest solidne opanowanie Structured Text, bo to na nim opiera się CODESYS 4.

O autorze