BLACK WEEKZniżki do 60% na kursy PLCkoniec za 7d 00:00:00ZOBACZ OFERTY →
PLC Siemens

Wyjścia cyfrowe w sterowniku przemysłowym PLC Siemens Simatic S7-1200

mgr inż. Kamil Biedulski 11 min czytania Zaktualizowano

Jak nie spalić wyjść sterownika logicznego PLC?

Naszedł czas na przekazanie sygnału ze sterownika PLC Siemens S7-1200 do aktuatorów.

Musisz pamiętać, że nie wszystko można bezpośrednio podłączyć do sterownika, np. nie podłączysz bezpośrednio silnika indukcyjnego ani elektrozaworu, który pobiera więcej prądu, niż wynosi obciążalność wyjścia!

Co możesz podłączyć pod wyjścia przemysłowego sterownika PLC?

Te urządzenia możesz podłączyć bezpośrednio pod sterownik

Poniżej znajdziesz listę przykładowych urządzeń, które możesz bezpośrednio podłączyć pod sterownik S7-1200.

PAMIĘTAJ! Zawsze zwracaj uwagę na obciążalność prądową wyjść.

Typ urządzeniaOpisPrzykładowy produkt
Sygnalizator świetlnyUrządzenie wyjściowe wykorzystywane do wizualnej sygnalizacji stanu maszyny lub procesuKolumna świetlna Turck TL503AOSKQ
StycznikUrządzenie przełączające stosowane do sterowania silników elektrycznych i innych dużych obciążeńStycznik mocy 9A Schneider Electric LC1K0901B7
PrzekaźnikUrządzenie przełączające stosowane do sterowania urządzeń mniejszej mocyFinder 38.51 Moduł interfejsowy z przekaźnikiem EMR
FalownikUrządzenie używane do sterowania prędkością obrotową silników elektrycznych poprzez regulację częstotliwości zasilaniaFalownik Lenze i510 cabinet
Mały zawór elektromagnetycznyUrządzenie wykorzystywane do sterowania przepływem medium (często wody lub powietrza) w rurociągachElektrozawór VUVS Festo

Wyjścia tranzystorowe sterownika Siemens Simatic S7-1200

Wyjścia tranzystorowe w sterownikach Siemens S7-1200 pracują przy napięciu 24 V DC i oferują podłączenie typu source. Maksymalny prąd obciążenia na jedno wyjście wynosi 0,5 A, z ograniczeniem maksymalnej całkowitej obciążalności na grupę wyjść do 2 A. Wyjścia te mogą sterować zarówno obciążeniami rezystancyjnymi, jak i indukcyjnymi, jednak w przypadku obciążeń indukcyjnych zaleca się stosowanie dodatkowych elementów ochronnych, takich jak diody zwrotne (flyback diodes), aby chronić tranzystory przed przepięciami, co zwiększa ich trwałość i niezawodność w aplikacjach przemysłowych.

Zalety wyjść tranzystorowych

  • Szybkość: Wyjścia tranzystorowe działają szybciej niż wyjścia przekaźnikowe.
  • Trwałość: Nie mają ruchomych części, co przekłada się na dłuższą żywotność.

Wady wyjść tranzystorowych

  • Ograniczony prąd: Nie są przeznaczone do przełączania dużych obciążeń.
  • Wrażliwość: Mogą być bardziej podatne na uszkodzenia przez przepięcia niż wyjścia przekaźnikowe.
Wyjścia tranzystorowe

Wyjścia tranzystorowe (MOSFET) w sterownikach Siemens S7-1200 mają różne maksymalne częstotliwości przełączania w zależności od typu wyjścia i obciążenia. Ogólnie przyjęte wartości to:

  • Dla standardowych wyjść tranzystorowych: Częstotliwość przełączania wynosi zazwyczaj do 1 kHz. To jest wystarczające do większości standardowych aplikacji, gdzie szybkie przełączanie nie jest kluczowe.
  • Dla szybkich wyjść tranzystorowych (HSO - High-Speed Outputs): Możliwe jest osiągnięcie częstotliwości przełączania do 100 kHz. Te wyjścia są stosowane w aplikacjach wymagających bardzo szybkiego sterowania, takich jak generowanie impulsów dla serwomechanizmów lub napędów krokowych.

Darmowy poradnik PLC Siemens S7-1200 i TIA Portal

5 gotowych programów w języku LAD z omówieniem krok po kroku. Pobierz PDF i zacznij programować sterowniki Siemens.

Pobierz poradnik PDF

Sterowniki Simatic S7-1200: wyjścia przekaźnikowe 

Wyjścia przekaźnikowe
Przekaźniki na płytce PLC S7-1200 - wewnętrzna budowa sterownika

Charakterystyka wyjść przekaźnikowych

  • Typ: Wykorzystują przekaźniki elektromagnetyczne do przełączania obciążenia.
  • Napięcie: Mogą pracować z różnymi napięciami, zarówno AC, jak i DC.
  • Prąd: W S7-1200 wyjście przekaźnikowe przełącza do 2 A. Zewnętrzne przekaźniki interfejsowe i styczniki przełączają już kilka, kilkanaście amperów i więcej.

Zalety wyjść przekaźnikowych

  • Elastyczność: Mogą przełączać różne napięcia i typy obciążenia.
  • Izolacja: Zapewniają dobrą izolację między sterownikiem PLC a obciążeniem.

Wady wyjść przekaźnikowych

  • Szybkość: Działają wolniej niż wyjścia tranzystorowe.
  • Żywotność: Posiadają ruchome części, co może wpływać na krótszą żywotność w porównaniu z wyjściami tranzystorowymi, zwłaszcza w aplikacjach, gdzie często się przełączają.
Liczba cykli dla wyjść przekaźnikowych pod obciążeniem

Wybór odpowiedniego typu wyjść w sterowniku PLC

Wybór między wyjściami tranzystorowymi a przekaźnikowymi zależy od konkretnej aplikacji:

  • Jeśli potrzebujesz przełączać szybko i często, wyjścia tranzystorowe mogą być lepszym wyborem.
  • Jeśli potrzebujesz przełączać różne napięcia, zwłaszcza AC, lub duże obciążenia, wyjścia przekaźnikowe mogą być bardziej odpowiednie.
Obciążalność prądowa dla wyjść przekaźnikowych (2 kolumna) i tranzystorowych (3 kolumna)

Dlatego zalecane jest stosowanie sterowników z wyjściami tranzystorowymi i zasilaniem pośrednim aktuatorów pobierających większy prąd np. poprzez przekaźniki interfejsowe lub styczniki.

Moduł i wbudowane szybkie wyjścia (PTO)

Podobnie jak szybkie wejścia, szybkie wyjścia są zaprojektowane do generowania sygnałów o wysokiej częstotliwości.

Zastosowania szybkich wyjść

  • Sterowanie napędami: Generowanie impulsów PTO do sterowania wzmacniaczami silników krokowych i serwo
  • Generowanie sygnałów PWM (modulacja szerokości impulsu): Do sterowania prędkością silników, jasnością świateł itp.

Charakterystyka szybkich wyjść

  • Wysoka częstotliwość: Mogą generować sygnały o częstotliwościach nawet do 100 kHz we wbudowanych wyjściach CPU.
  • Precyzja czasowa: Pozwalają na dokładne sterowanie czasem trwania i częstotliwością sygnałów.
Sterowanie serwonapędem

Wyjścia cyfrowe PLC - jak działają w każdym sterowniku?

Do tej pory patrzyliśmy na S7-1200, ale zasady są wspólne dla sterowników PLC wszystkich producentów. Programowalny sterownik logiczny w automatyce przemysłowej zbiera informacje z obiektu przez moduły wejściowe, a decyzje procesora przekazuje do maszyny przez moduły wyjściowe. Wyjście cyfrowe (binarne) ma tylko dwa stany: 0 albo 1. Sterownik w każdym cyklu przetwarza sygnały z wejść cyfrowych (przyciski, wyłączniki krańcowe, czujniki zbliżeniowe) i analogowych (pomiar temperatury, ciśnienia), wykonuje program, a na koniec cyklu przepisuje obraz procesu na wyjścia. Stan 1 oznacza najczęściej podanie 24 V DC na zacisk, a stan 0 jego wyłączenie. Dla porównania wyjścia analogowe dają sygnał ciągły, napięciowy (0-10 V) lub prądowy (4-20 mA), a za konwersję wartości z programu na sygnał odpowiada przetwornik C/A w module.

Wyjściami cyfrowymi wysyłasz sygnały sterujące do urządzeń wykonawczych: cewek przekaźników i styczników, elektrozaworów sterujących siłownikami pneumatycznymi, lampek i kolumn sygnalizacyjnych, wejść sterujących falownika. O tym, co i jak możesz podłączyć, decydują trzy rzeczy: rodzaj wyjścia, jego polaryzacja i obciążalność prądowa.

Wyjścia przekaźnikowe vs tranzystorowe - porównanie

CechaWyjście tranzystoroweWyjście przekaźnikowe
Rodzaj napięciatylko DC, zwykle 24 V DCDC i AC, np. 24 V DC lub 230 V AC
Obciążalnośćtypowo 0,5 A na wyjścietypowo 2 A na wyjście (S7-1200)
Szybkość przełączaniabardzo duża, możliwe wyjścia impulsowe PTO i PWMmała, styki potrzebują kilku milisekund
Trwałośćbrak zużycia mechanicznegoograniczona liczba cykli łączeniowych, zależna od obciążenia
Separacja od obwoduwspólne zasilanie grupy wyjśćstyk bezpotencjałowy, łatwo łączyć różne napięcia
Typowe zastosowanieprzekaźniki interfejsowe, elektrozawory 24 V, sygnalizacja, sterowanie serwonapędemobwody 230 V AC, rzadko przełączane obciążenia

Wyjścia PNP i NPN, czyli source i sink

Wyjście tranzystorowe może przełączać biegun dodatni albo ujemny zasilania. Wyjście PNP (source, "źródłowe") podaje +24 V na obciążenie, a drugi koniec obciążenia łączysz z masą 0 V (M). Wyjście NPN (sink, "upływowe") przełącza 0 V: obciążenie wisi stale na +24 V, a wyjście zamyka obwód do masy. W Europie standardem są wyjścia PNP i takie mają m.in. wyjścia tranzystorowe S7-1200. Sterowniki azjatyckie (np. część modeli Fatek czy Mitsubishi) bywają w wersji NPN, dlatego przed zakupem zawsze sprawdź oznaczenie w karcie katalogowej. Ta sama zasada dotyczy wejść cyfrowych i czujników, co opisaliśmy w artykule o wejściach cyfrowych S7-1200.

Obciążalność wyjść: prąd pojedynczego wyjścia i grupy

W karcie katalogowej szukaj dwóch wartości: maksymalnego prądu jednego wyjścia oraz sumarycznego prądu grupy wyjść ze wspólnym zaciskiem zasilania. Nawet jeśli każde wyjście z osobna mieści się w limicie, kilka obciążeń włączonych naraz może przekroczyć prąd grupy. Do obciążenia doliczaj też prąd rozruchowy: żarówki i lampy mają prąd włączenia kilka razy większy od prądu znamionowego, a cewki styczników AC pobierają w chwili załączenia wielokrotnie więcej niż w stanie podtrzymania. Przy zwarciu na wyjściu tranzystorowym wiele modułów wyłącza kanał i zgłasza błąd, ale nie każdy, dlatego obwody wyjść zabezpieczaj dodatkowo bezpiecznikiem lub wyłącznikiem nadprądowym zgodnie ze schematem.

Zabezpieczenie obciążeń indukcyjnych diodą

Cewka przekaźnika, stycznika czy elektrozaworu magazynuje energię. W chwili wyłączenia wyjścia na cewce powstaje przepięcie, które może wielokrotnie przekroczyć napięcie zasilania. Uszkadza ono tranzystory, wypala styki przekaźników i wprowadza zakłócenia do okablowania. Rozwiązania:

  • obciążenia DC: dioda gasząca (zwrotna) równolegle do cewki, włączona zaporowo, czyli katodą do plusa (+24 V), a anodą do minusa (0 V). Dioda wydłuża nieco czas odpadania przekaźnika; jeśli to problem, stosuje się diodę z diodą Zenera lub warystor,
  • obciążenia AC: układ gaszący RC lub warystor równolegle do cewki,
  • gotowe moduły: wiele przekaźników interfejsowych i styczników ma wbudowany lub nasadzany moduł gaszący (dioda, RC, warystor), który montuje się bezpośrednio na cewce.

Wyjścia tranzystorowe sterowników mają zwykle wewnętrzne zabezpieczenie przed przepięciem, ale przy częstym przełączaniu dużych cewek zewnętrzny element gaszący jest tani i znacząco wydłuża życie wyjścia.

Kiedy stosować przekaźnik pośredniczący?

Przekaźnik pośredniczący (interfejsowy) montowany na szynie DIN obok sterownika to jedno z najczęstszych rozwiązań w szafach automatyki. Stosuj go, gdy:

  • prąd obciążenia przekracza obciążalność wyjścia PLC lub grupy wyjść,
  • musisz przełączyć napięcie AC (np. 230 V) z wyjścia tranzystorowego,
  • chcesz oddzielić galwanicznie obwód sterownika od obwodu obiektu, np. urządzenia zasilanego z innego źródła lub sygnału przekazywanego do innej maszyny,
  • potrzebujesz kilku styków z jednego sygnału albo styku przełącznego (NO i NC),
  • obciążenie jest często przełączane i nie chcesz zużywać przekaźnika w samym PLC: tani przekaźnik wymienisz w minutę, moduł sterownika kosztuje znacznie więcej.

Przy bardzo częstym przełączaniu (np. grzałki sterowane PWM) zamiast przekaźnika elektromechanicznego stosuje się przekaźnik półprzewodnikowy SSR. Więcej o budowie i doborze przekaźników przeczytasz w artykule przekaźniki - jak działają.

Adresowanie i podgląd wyjść cyfrowych w TIA Portal

Każde wyjście cyfrowe ma w programie swój adres w obszarze Q. W CPU 1214C dziesięć wbudowanych wyjść ma adresy od %Q0.0 do %Q0.7 oraz %Q1.0 i %Q1.1. Stan każdego wyjścia pokazuje zielony wskaźnik LED na obudowie sterownika, a w TIA Portal możesz go monitorować w czasie rzeczywistym w trybie online, w tablicy obserwacji (Watch table). Przy uruchamianiu maszyny przydaje się tablica wymuszeń (Force table), która pozwala sprawdzić okablowanie wyjść bez gotowego programu. Pamiętaj tylko, żeby po testach usunąć wymuszenia.

Rozbudowa sterownika o kolejne wyjścia cyfrowe

Gdy wbudowanych wyjść jest za mało, sterownik możesz rozszerzyć. W S7-1200 dokładasz płytkę sygnałową SB 1222 na froncie CPU albo moduł rozszerzeń SM 1222 z 8 lub 16 wyjściami tranzystorowymi bądź przekaźnikowymi, montowany po prawej stronie CPU na szynie DIN. Są też moduły wejść cyfrowych (np. 16 wejść), moduły mieszane wejść i wyjść oraz moduły analogowe. Po lewej stronie CPU montuje się z kolei moduły komunikacyjne, np. z portem szeregowym RS-485, przez który sterownik może komunikować się z innymi urządzeniami. W większych instalacjach stosuje się układ modułowy z rozproszonymi wyspami I/O podłączonymi przez Ethernet i magistralę polową (np. PROFINET albo Modbus TCP), dzięki czemu moduły cyfrowe montujesz blisko maszyny i skracasz okablowanie. Moduły z rozszerzoną diagnostyką potrafią dodatkowo wykryć zwarcie lub przerwę w obwodzie wyjścia i przekazać tę informację do programu oraz na panel HMI.

FAQ - wyjścia cyfrowe PLC

Ile prądu można pobrać z wyjścia cyfrowego S7-1200?

Wyjście tranzystorowe S7-1200 obciążysz prądem do 0,5 A, a wyjście przekaźnikowe do 2 A. Zawsze sprawdź też dopuszczalny prąd sumaryczny grupy wyjść w karcie katalogowej konkretnego CPU lub modułu.

Czy do wyjścia tranzystorowego można podłączyć 230 V AC?

Nie. Wyjście tranzystorowe pracuje tylko z napięciem stałym, zwykle 24 V DC. Obciążenie 230 V AC załączysz przez przekaźnik pośredniczący, stycznik lub przekaźnik półprzewodnikowy SSR przeznaczony do AC, albo bezpośrednio z wyjścia przekaźnikowego, jeśli prąd mieści się w jego obciążalności.

Czy dioda na cewce jest potrzebna przy wyjściu przekaźnikowym?

Tak, warto ją stosować. Przepięcie przy wyłączaniu cewki DC powoduje iskrzenie i szybsze zużycie styków przekaźnika w sterowniku, a także zakłócenia. Przy cewkach AC zamiast diody stosuje się układ RC lub warystor.

Programowanie sterowników Siemens Simatic S7-1200 oraz S7-1500 odbywa się w TIA Portal. Wystarczy kurs podstawowy na naszej platformie. Szkolenie jest adresowane do wszystkich zainteresowanych PLC!

Autor mgr inż. Kamil Biedulski

Założyciel ControlByte, programista PLC. 12+ lat w automatyce przemysłowej. Autor kursów Siemens S7-1200/1500 (LAD/FBD, SCL, Safety), komunikacji przemysłowej, serwonapędów i schematów elektrycznych.

Kursy online

Chcesz programować PLC w praktyce?

Kursy Siemens, CODESYS, komunikacji i safety z certyfikatem i wsparciem instruktora. Zacznij od bezpłatnego minikursu.

Zobacz kursy