Przemysłowy IoT (IIoT) i Edge Computing

Bezwentylatorowy komputer przemysłowy Boxer - recenzja i opis złączy

mgr inż. Maciej Kurantowicz 10 min czytania

Bezwentylatorowy komputer przemysłowy Boxer trafił do laboratorium ControlByte na testy. Wypożyczyliśmy go od firmy CSI, żeby pokazać od środka, czym taki box PC różni się od zwykłego peceta i do czego przydaje się w automatyce. To typowy przedstawiciel komputerów przemysłowych typu box: metalowa obudowa bez wentylatora, komplet przemysłowych złączy na obu panelach i konstrukcja gotowa do zabudowy w szafie sterowniczej. W artykule przechodzimy po kolei przez wszystkie złącza, wyjaśniamy, do czego służą, i opisujemy, jak sprawdzamy Boxera w czterech obszarach: od komunikacji przemysłowej, przez lokalną bazę danych, po sztuczną inteligencję dla przemysłu.

Bezwentylatorowy komputer przemysłowy Boxer - panel ze złączami
Bezwentylatorowy komputer przemysłowy Boxer - panel ze złączami

Czym jest bezwentylatorowy komputer przemysłowy (box PC)

Komputer przemysłowy, w skrócie IPC (Industrial PC), to urządzenie zbudowane do pracy ciągłej tam, gdzie komputer biurowy szybko by się poddał: w podwyższonej temperaturze, w pyle i wilgoci, przy wibracjach i wahaniach napięcia. Wersja bezwentylatorowa, nazywana też fanless, nie ma żadnych ruchomych elementów chłodzenia. Ciepło z procesora odbiera bezpośrednio obudowa, która działa jak jeden duży radiator. Nie ma więc filtra do czyszczenia, łożyska, które się zużywa, ani otworów, przez które do środka wpada pył. To główny powód, dla którego box PC tak często trafia do szaf sterowniczych i na linie produkcyjne.

Komputery przemysłowe mają kilka odmian: modele montowane na szynie DIN, komputery panelowe z wbudowanym ekranem oraz box PC, czyli zwarta kostka z kompletem złączy, do której podłączasz własny monitor. Boxer należy do tej ostatniej grupy. Od zwykłego mini PC odróżnia go przemysłowa obudowa, rozbudowany zestaw portów i konstrukcja fanless przygotowana do pracy ciągłej, a nie do kilku godzin dziennie przy biurku.

W odróżnieniu od sterownika PLC komputer przemysłowy uruchamia pełny system operacyjny, najczęściej Windows albo Linux, i dowolne aplikacje. Nie zastąpi sterownika w pętli sterowania z twardymi wymaganiami czasowymi, ale bardzo dobrze sprawdza się piętro wyżej: zbiera dane, liczy, rozmawia z systemami nadrzędnymi i daje operatorowi interfejs. Boxer to właśnie taki pośrednik między światem automatyki a światem IT.

Boxer od CSI - co trafiło na nasze stanowisko

Testowany egzemplarz postawiliśmy na naszym stanowisku szkoleniowym PLC TRAINER, obok sterownika pracującego w środowisku CODESYS i panelu lokalnej analityki brzegowej. Od razu widać, w jakim towarzystwie taki komputer działa w prawdziwej aplikacji: nie w pojedynkę, tylko jako jeden z elementów układu automatyki.

Obudowa jest w całości metalowa, z wyraźnym użebrowaniem po bokach. Żebra nie są ozdobą, tylko powierzchnią, która oddaje ciepło. Komputer jest kompaktowy i przygotowany do montażu w zabudowie, a na obu panelach ma komplet złączy, które omawiamy poniżej po kolei.

Złącza panelu przedniego

Na panelu przednim są porty, z których korzysta się najczęściej: sieć, obraz, porty szeregowe i podstawowe USB.

Panel przedni komputera Boxer z opisanymi złączami
Panel przedni komputera Boxer z opisanymi złączami
ZłączeIlośćDo czego służy
USB 2.02Klawiatura, mysz, klucz licencyjny, prosty osprzęt serwisowy
LAN 2.5GbE1Szybka sieć Ethernet, np. do kamer lub transferu danych
LAN GbE1Druga, niezależna sieć, np. oddzielenie sieci automatyki od firmowej
COM1 (DB9)1Port szeregowy, typowo RS-232/422/485 do urządzeń przemysłowych
COM2 (DB9)1Drugi port szeregowy dla kolejnego urządzenia
HDMI2Dwa niezależne wyjścia obrazu, np. pulpit operatora i podgląd
Antena1Przyłącze anteny komunikacji bezprzewodowej

Dwa niezależne porty LAN to w automatyce podstawa. Pozwalają fizycznie oddzielić sieć maszynową od sieci biurowej, a to jeden z filarów cyberbezpieczeństwa przemysłowego. Dwa porty szeregowe COM ze złączem DB9 to z kolei ukłon w stronę starszych, ale wciąż bardzo popularnych urządzeń: wag, czytników, falowników i liczników, które komunikują się po RS-485 albo RS-232. Dwa wyjścia HDMI pozwalają podłączyć dwa niezależne ekrany, na przykład pulpit operatora i podgląd procesu.

Złącza panelu tylnego

Z tyłu obudowy znajdują się porty o dużej przepustowości, wejścia i wyjścia cyfrowe oraz zasilanie.

Panel tylny komputera Boxer z portami USB, DIO i antenami
Panel tylny komputera Boxer z portami USB, DIO i antenami
ZłączeIlośćDo czego służy
USB 3.24Szybkie dyski, kamery przemysłowe, akceleratory, osprzęt o dużym transferze
DIO (DB9)1Cyfrowe wejścia i wyjścia do prostych sygnałów ze sterowni
Gniazdo M.2 (Tray)1Dysk systemowy lub moduł rozszerzeń w slocie wysuwanym
Wejście audio / mikrofon1Dźwięk, np. sygnalizacja lub komunikacja głosowa
Antena3Przyłącza anten Wi-Fi lub modemu komórkowego
Remote Power SW1Zdalne włączanie i wyłączanie komputera z zewnętrznego przycisku

Warto zwrócić uwagę na złącze Remote Power Switch. Gdy komputer jest schowany głęboko w szafie, zewnętrzny przycisk zasilania, na przykład na drzwiach szafy lub na pulpicie, bardzo ułatwia serwis. Obok złącza są diody pokazujące stan pracy. Trzy przyłącza antenowe z tyłu i jedno z przodu pokazują, że obudowa jest przygotowana zarówno na Wi-Fi, jak i na łączność komórkową, czyli na pracę jako brama danych tam, gdzie nie ma kabla.

Złącze DIO krok po kroku

DIO (Digital Input / Output) to cyfrowe wejścia i wyjścia wyprowadzone na gnieździe DB9. Dzięki nim komputer odczytuje i wystawia proste sygnały dwustanowe bez dodatkowej karty rozszerzeń.

Opis pinów złącza DIO komputera Boxer
Opis pinów złącza DIO komputera Boxer

Na obudowie opisano kolejne piny: masę (GND), zasilanie (VCC) i linie sygnałowe ponumerowane od 1 do 8. Do wejść podłącza się na przykład krańcówkę, czujnik obecności albo przycisk, a do wyjść lampkę sygnalizacyjną lub przekaźnik. Przed podłączeniem sprawdź w dokumentacji producenta, które linie pracują jako wejścia, a które jako wyjścia, i jakie mają poziomy napięć. W praktyce to wygodny sposób, żeby komputer brał udział w prostej logice sygnałowej: wykrył zdarzenie na linii i od razu zapisał je w bazie danych.

Chłodzenie pasywne, czyli dlaczego fanless

Boczna ściana komputera Boxer z radiatorem chłodzenia pasywnego
Boczna ściana komputera Boxer z radiatorem chłodzenia pasywnego

Boki obudowy tworzą jeden duży radiator. Ciepło z procesora przechodzi do metalu, a żebra oddają je do otoczenia. Takie chłodzenie daje trzy praktyczne korzyści. Pierwsza to niezawodność: nie ma wentylatora, który mógłby stanąć i doprowadzić do przegrzania. Druga to odporność na pył: bez wymuszonego przepływu powietrza komputer nie zasysa do środka zanieczyszczeń. Trzecia to cisza i brak drgań od własnego układu chłodzenia.

Ma to swoją cenę. Projekt termiczny musi być dobrze przemyślany, a w szafie trzeba zostawić wokół żeber wolną przestrzeń na przepływ powietrza. Na obudowie jest zresztą ostrzeżenie o gorącej powierzchni, co przy konstrukcji fanless pracującej pod obciążeniem jest normalne.

Parametry techniczne

Złącza i konstrukcję opisaliśmy na podstawie badanego egzemplarza. Parametry, których nie da się odczytać z obudowy, czyli dokładny model, procesor, pamięć RAM, pojemność dysku, system operacyjny, zakres temperatur pracy i zasilanie, uzupełnimy w tej sekcji po otrzymaniu karty katalogowej od CSI. Poniżej zestawiamy to, co wynika bezpośrednio z obudowy i wyposażenia.

CechaCo widać na egzemplarzu
TypBezwentylatorowy komputer przemysłowy (box PC)
ChłodzeniePasywne, obudowa jako radiator, bez wentylatora
Sieć2 porty LAN (2.5GbE oraz GbE)
Porty szeregowe2 x COM (DB9)
USB4 x USB 3.2, 2 x USB 2.0
Obraz2 x HDMI
Wejścia/wyjścia cyfroweDIO na DB9 (8 linii + GND/VCC)
Pamięć masowaDysk SSD M.2 w wysuwanej kieszeni (Tray)
Łączność bezprzewodowa4 przyłącza antenowe (Wi-Fi / modem)
ZasilanieWejście DC, zdalny przycisk Power (Remote Power SW)
AudioWejście mikrofonowe / słuchawkowe

To typowa, bogata w złącza konfiguracja komputera przemysłowego ogólnego przeznaczenia. Sprawdzi się jako brama komunikacyjna, stacja zbierania danych i komputer do lokalnych obliczeń.

Jak testujemy Boxera w ControlByte

Komputer wypożyczyliśmy, żeby sprawdzić go w realnych zadaniach przemysłowych, a nie w syntetycznych testach. Skupiamy się na czterech obszarach.

Komunikacja przemysłowa. Dwa porty LAN i dwa porty szeregowe pozwalają zrobić z Boxera bramę protokołów. Sprawdzamy go jako punkt styku między urządzeniami pracującymi w Modbus TCP, Modbus RTU, OPC UA, MQTT czy Profinet a warstwą nadrzędną. To naturalna rola dla takiego komputera: tłumaczy jeden protokół na drugi i porządkuje przepływ danych.

Mobilny panel komunikacyjny (Mobile CCP). Przyłącza antenowe i łączność bezprzewodowa pozwalają testować Boxera jako mobilny węzeł komunikacyjny, który działa także tam, gdzie nie ma stałego okablowania sieciowego.

Baza danych. Na dysku M.2 uruchamiamy lokalną bazę danych i sprawdzamy komputer jako stację zbierania i przechowywania danych procesowych blisko maszyny. Dane trafiają najpierw do bazy na miejscu, a z systemami wyższego poziomu synchronizujemy je wtedy, gdy jest to wygodne.

Sztuczna inteligencja dla przemysłu (Edge AI). Najciekawszy obszar to modele AI uruchamiane lokalnie, przy maszynie. Mowa o przetwarzaniu brzegowym, czyli liczeniu tam, gdzie powstają dane: analizie obrazu z kamery, wykrywaniu anomalii albo wsparciu predykcyjnego utrzymania ruchu, bez wysyłania wszystkiego do chmury. Porty USB 3.2 pozwalają podłączyć kamery i akceleratory, a dwa niezależne porty LAN oddzielają ruch danych od sieci sterowania.

Boxer na stanowisku szkoleniowym ControlByte
Boxer na stanowisku szkoleniowym ControlByte

Zastosowania w automatyce

Podsumowując, bezwentylatorowy komputer przemysłowy taki jak Boxer najlepiej sprawdza się jako:

  • brama komunikacyjna między sterownikami a systemami IT i SCADA,
  • stacja zbierania danych z lokalną bazą danych przy maszynie,
  • komputer brzegowy do lokalnych obliczeń i modeli AI,
  • stanowisko wizualizacji i HMI z dwoma niezależnymi wyświetlaczami,
  • element modernizacji starszych instalacji dzięki portom szeregowym.

W każdej z tych ról liczy się to samo: niezawodna, bezobsługowa konstrukcja i komplet przemysłowych interfejsów w jednej niewielkiej obudowie.

Gdzie nauczyć się automatyki wokół takiego komputera

Sam komputer przemysłowy to tylko narzędzie. Wartość pojawia się wtedy, gdy umiesz połączyć go ze sterownikami, protokołami i danymi, i właśnie tego uczymy w ControlByte. Jeśli zaczynasz od podstaw programowania sterowników, dobrym punktem wyjścia będzie kurs programowania PLC Siemens S7-1200 i S7-1500 w języku LAD/FBD.

Jeśli interesuje Cię dokładnie to, co robimy z Boxerem, zajrzyj do kursu komunikacji Profinet, Modbus, MQTT i OPC UA. Temat danych i sztucznej inteligencji rozwijają kurs Python dla automatyków, predykcyjne utrzymanie ruchu i analiza danych w Pythonie oraz kurs automatyki i programowania PLC ze sztuczną inteligencją. O rozdzielaniu sieci i bezpieczeństwie opowiadamy w kursie cyberbezpieczeństwa przemysłowego zgodnego z NIS2.

Najczęstsze pytania

Czym różni się komputer przemysłowy od zwykłego komputera?

Komputer przemysłowy jest projektowany do pracy ciągłej w trudnych warunkach: w wyższej temperaturze, w pyle i przy wibracjach. Ma solidniejszą obudowę i przemysłowe złącza, często dwa porty LAN i porty szeregowe, a w wersji fanless także chłodzenie bez wentylatora. Zwykły pecet w takich warunkach i w ruchu ciągłym szybko się zużywa.

Dlaczego warto wybrać komputer przemysłowy bezwentylatorowy?

Bo nie ma w nim elementu, który psuje się najczęściej, czyli wentylatora. Brak wymuszonego przepływu powietrza oznacza też, że do środka nie dostaje się pył. Konstrukcja fanless jest przez to bardziej niezawodna i bezobsługowa, a przy tym cicha i odporna na zapylenie.

Czy komputer przemysłowy może zastąpić sterownik PLC?

Nie w pętli sterowania z twardymi wymaganiami czasowymi. Komputer przemysłowy pracuje raczej nad sterownikami: zbiera dane, komunikuje się z systemami nadrzędnymi, liczy i wizualizuje. Proste sygnały dwustanowe obsłuży przez złącze DIO, ale szybkie i deterministyczne sterowanie maszyną pozostaje zadaniem sterownika PLC.

Czy taki komputer obsługuje Modbus TCP i Modbus RTU?

Tak. Modbus TCP działa przez port Ethernet, a Modbus RTU przez port szeregowy. Boxer ma dwa porty LAN i dwa porty COM ze złączem DB9, więc może jednocześnie pełnić rolę bramy między urządzeniami Modbus RTU a siecią Modbus TCP.

Do czego służy złącze DIO w komputerze przemysłowym?

DIO to cyfrowe wejścia i wyjścia. Przez wejścia komputer odczytuje proste sygnały dwustanowe, na przykład z krańcówki, czujnika albo przycisku. Przez wyjścia steruje prostym osprzętem, na przykład lampką lub przekaźnikiem. Dzięki temu bierze udział w prostej logice sygnałowej bez dodatkowej karty.

Komputer Boxer dostarczyła firma CSI S.A. - dostawca komputerów dla przemysłu

Komputer przemysłowy Boxer opisany w tym artykule dostarczyła firma CSI S.A. Więcej o ofercie: csi.pl

Nazwy produktów i znaki towarowe wymienione w artykule należą do ich właścicieli.

Autor mgr inż. Maciej Kurantowicz

Współzałożyciel ControlByte, instruktor PLC i CODESYS. Specjalista CODESYS, ST i programowania obiektowego. Autor kursów Python w przemyśle, PLC z AI, automatyki budynkowej i komunikacji Modbus.

Kursy online

Chcesz programować PLC w praktyce?

Kursy Siemens, CODESYS, komunikacji i safety z certyfikatem i wsparciem instruktora. Zacznij od bezpłatnego minikursu.

Zobacz kursy