Sterownik PLC Fatek serii M to konstrukcja typu hard PLC, która przetwarza pojedynczą instrukcję w czasie do 0,8 ns. Producent nazywa ją prawdopodobnie najszybszym sterownikiem PLC w swojej klasie. W tym wpisie pokazuję, jak na bazie serii M, paneli HMI P5 i serwonapędów zbudować aplikację motion z synchronizacją osi krzywką elektroniczną, czyli klasyczną latającą piłę i etykieciarkę.
Całość, czyli sprzęt, stanowisko, programowanie sterownika i konfigurację panelu, zobaczysz na wideo:

Czym jest sterownik PLC Fatek seria M?
Seria M to hard PLC, a różnica zaczyna się już na poziomie architektury. Brak ciężkiego systemu operacyjnego oznacza brak opóźnień po załączeniu zasilania: sterownik jest gotowy do pracy niemal natychmiast. Konstrukcja jest bezwentylatorowa i bez radiatorów, o niskim zużyciu energii, a hardware zaprojektowano pod wydajne operacje logiczne.
Sterowanie ruchem to osobny rozdział. Dedykowany procesor motion przetwarza zadania niezależnie od głównego CPU, więc synchronizacja wielu osi, interpolacja liniowa, kołowa i helikalna oraz krzywka elektroniczna (ECAM) dzieją się w czasie rzeczywistym, bez wpływu na czas skanowania programu.
Dlaczego seria M to jeden z najszybszych sterowników PLC?
Na szybkość i niezawodność sterownika PLC Fatek serii M składa się kilka cech, które realnie zmieniają sposób budowania maszyn:
- 0,8 ns na instrukcję: maksymalna szybkość przetwarzania poleceń w tej klasie sterowników.
- Dedykowany procesor motion: ruch liczony niezależnie od CPU, bez wydłużania czasu cyklu.
- Fatek HyperBus: według producenta ok. 10 razy szybszy od CANbus. Do tego CANopen, Modbus, a w wybranych modelach MQTT i EtherCAT.
- Nieulotna pamięć programu i danych, która eliminuje potrzebę baterii podtrzymującej.
- Sztywne złącza push-in zamiast taśm: lepiej tłumią wibracje i są szybsze w montażu.
- Środowisko UperLogic z pełnym wsparciem tagów: uporządkowany kod i prostsza rozbudowa aplikacji.
Panel HMI Fatek P5: szybki interfejs i OPC UA
Do testów trafił panel Fatek P5 (model 7-calowy, rozdzielczość 800x480). Wyróżnia go szybka reakcja interfejsu i płynna obsługa dużej liczby obiektów, dzięki czemu panel pracuje stabilnie nawet przy zaawansowanych animacjach i alarmach. Solidna obudowa, zasilanie 24 V z uziemieniem, porty szeregowe COM (z terminacją dipswitchami), USB oraz Ethernet do komunikacji ze sterownikiem motion.

Standardowa obsługa OPC UA oznacza, że maszyna komunikuje się z systemami MES, SCADA i ERP bez dodatkowych bramek i konwerterów. Panel łączy się też z bazami danych (zapytania SQL), generuje kody QR, ma podgląd zdalny przez VNC i tworzy automatyczne raporty bez dodatkowego komputera. Jeśli chcesz uporządkować temat protokołów, przyda się nasz kurs komunikacji w automatyce (Profinet, Modbus, MQTT, OPC UA).
Aplikacja motion: latająca piła i etykieciarka
Latająca piła i etykieciarka to znane aplikacje przemysłowe. Łączy je synchronizacja osi z krzywką elektroniczną: jedna oś przenosi produkt po linii, a druga musi nadążyć za nim, czyli przeciąć rurę w locie albo nakleić etykietę dokładnie w tym samym miejscu, niezależnie od prędkości taśmy.

Cały zestaw pochodzi od jednego producenta: sterownik PLC serii M, sieć EtherCAT, trzy serwonapędy Fatek serii SC3 i panel HMI P5. To właśnie przewaga kompletnej platformy: jeden producent, łatwa konfiguracja i wszystkie urządzenia potrzebne w przemyśle.
Jak zbudowane jest stanowisko testowe
Sercem układu jest sterownik motion Fatek ME2-CX, do którego po sieci EtherCAT podłączono trzy serwowzmacniacze. Każda z trzech osi pełni inną rolę:
- Oś 1: symuluje przejazd produktu po linii (zadajnik impulsowy / pokrętło).
- Oś 2: symulacja taśmy podajnika przenoszącej produkty.
- Oś 3: latająca piła lub etykieciarka, synchronizowana z osią 2 przez krzywkę.

Gdy produkt (wypustka na taśmie) najedzie pod czujnik optyczny X13, automatycznie wyzwalana jest oś trzecia, dokładnie tak, jak realna etykieciarka nakleja etykietę na przejeżdżający produkt.
Programowanie sterownika w UperLogic
Sterowniki Fatek serii M programuje się w środowisku UperLogic. Program podzielono na kilka networków w języku ladder (LAD):
- Inicjalizacja i załączenie wszystkich osi (bit M10 lub wejście X10). W trybie online widać aktywne serwa.
- Załączenie synchronizacji: oś 3 zostaje zsynchronizowana do osi 2 z odpowiednim opóźnieniem.
- Sprzęgło osi sterowane czujnikiem X13: przejazd przez czujnik wyzwala ruch osi trzeciej.
- Zatrzymanie napędu (X11) i reset bitów.

Krzywka elektroniczna (ECAM): na czym polega synchronizacja
Najważniejsza część to konfiguracja krzywki elektronicznej. Na osi poziomej wykresu jest pozycja osi podajnika (od 0 do 100), a na osi pionowej odpowiadająca jej pozycja osi synchronizowanej. Dla każdej pozycji podajnika krzywka jednoznacznie określa, gdzie ma znaleźć się narzędzie: oś rusza do przodu, osiąga punkt maksymalny i wraca do zera. To właśnie ta zależność sprawia, że cięcie czy etykietowanie odbywa się „w locie”.

Konfiguracja panelu HMI w FvDesigner krok po kroku
Panel P5 programuje się w darmowym FvDesigner. Podstawowy ekran start/stop z lampkami sygnalizacyjnymi zbudujesz tak:
- Utwórz nowy projekt i wybierz model panelu (P5, 800x480).
- W zakładce Controllers kliknij Add, wybierz Product Series: Fatek M series oraz Interface Type: Direct Link (Ethernet).
- Wpisz adres IP sterownika (ten sam, który widać w UperLogic) w tej samej masce podsieci co panel.
- Dodaj Bit Switch i przypisz marker M10 (zapis adresu: 0:M10), czyli start osi.
- Włącz Enable Multifunction i dodaj drugi bit M12 (rozruch ruchu).
- Dodaj drugi przycisk dla X11 (stop) i wgraj projekt (Download).
- Dla sygnalizacji użyj elementu Lamp z wyjściem Y15 (synchronizacja osi) oraz czujnika X13.

Przydaje się własna tabela powiązań I/O (markery M, wejścia X, wyjścia Y, rejestry), żeby wiedzieć, jakie sygnały wystawić z programu drabinkowego do panelu, na przykład inicjalizacja zakończona, ruch aktywny czy błąd pozycjonowania.
Serie sterowników Fatek M: którą wybrać?
Platformę dobierasz do skali aplikacji:
- MQ: najmniejsze projekty.
- MA: rozbudowane do 2048 punktów cyfrowych.
- MS: standardowe aplikacje ruchu.
- ME: do 20 osi z zaawansowanymi funkcjami motion (jak ME2-CX z tego stanowiska).
Więcej o serii M znajdziesz na stronie producenta Fatek. Jeśli budujesz aplikacje wokół komunikacji przemysłowej, sprawdź też nasz minikurs Modbus RTU i Modbus TCP.

Sterowniki PLC Fatek poza serią M: FBs, B1 i B1z
Seria M to najnowsza i najbardziej rozbudowana platforma, ale wielu automatyków zna markę Fatek przede wszystkim z kompaktowych sterowników serii FBs, które od lat pracują w prostszych maszynach i instalacjach. Obok nich producent oferuje tańsze sterowniki B1 i B1z do nieskomplikowanych aplikacji. Najważniejsze różnice:
| Seria | Charakter | Oprogramowanie | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Fatek seria M | hard PLC z procesorem motion, EtherCAT, programowanie na tagach | UperLogic | maszyny z synchronizacją osi, interpolacją, wiele serwonapędów |
| Fatek seria FBs | kompaktowy sterownik z możliwością rozbudowy o moduły wejść, wyjść i komunikacji | WinProladder | klasyczne maszyny, pozycjonowanie prostych osi, komunikacja Modbus |
| Fatek B1 i B1z | ekonomiczne, kompaktowe sterowniki | WinProladder | proste układy sterowania, małe maszyny |
Jak czytać oznaczenia sterowników Fatek FBs?
Nazwa modelu FBs od razu mówi, co dostajesz. Na przykładzie FBs-20MCT2-D24: liczba 20 to łączna liczba punktów wejść i wyjść cyfrowych jednostki centralnej, MC to typ jednostki (w serii są m.in. MA, MC i MN, różniące się możliwościami szybkich wejść, wyjść impulsowych i pozycjonowania), litera T oznacza wyjścia tranzystorowe, a R przekaźnikowe, natomiast D24 oznacza zasilanie 24 V DC (wersje z dopiskiem AC zasila się napięciem przemiennym). Zwróć uwagę na polaryzację wyjść tranzystorowych: część modeli Fatek ma wyjścia NPN, a w europejskich szafach standardem są czujniki i elementy wykonawcze PNP. Różnicę między PNP i NPN opisaliśmy w artykule o wyjściach cyfrowych PLC.
Rozbudowa i komunikacja sterowników Fatek FBs
Jednostkę centralną FBs rozszerzysz o moduły wejść i wyjść cyfrowych, moduły analogowe (pomiar temperatury, sygnały napięciowe i prądowe) oraz moduły i płytki komunikacyjne z dodatkowymi portami szeregowymi RS232 lub RS485 albo Ethernetem. Sterownik obsługuje protokół Modbus, dzięki czemu łatwo połączysz go z falownikiem, panelem HMI innego producenta czy systemem SCADA. Jeśli chcesz poznać sam protokół od strony praktycznej, zajrzyj do artykułu Modbus - kompletny przewodnik.
Który sterownik Fatek wybrać?
- Prosta maszyna, kilkanaście sygnałów, bez pozycjonowania: B1 lub B1z.
- Klasyczna maszyna z rozbudową o moduły analogowe i komunikacyjne, proste pozycjonowanie osi: FBs.
- Wiele osi, krzywka elektroniczna, interpolacja, EtherCAT i nowoczesne programowanie na tagach: seria M.
Jeśli znasz już sterowniki Siemens, przesiadka na sterownik Fatek nie jest trudna. Ladder w WinProladder i UperLogic opiera się na tych samych zasadach co LAD w TIA Portal, różni się głównie adresowanie (X dla wejść, Y dla wyjść, M dla markerów, R dla rejestrów).
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy Fatek seria M to naprawdę najszybszy sterownik PLC?
Producent podaje czas przetwarzania instrukcji do 0,8 ns i określa serię M jako prawdopodobnie najszybszy sterownik PLC w swojej klasie. To konstrukcja hard PLC bez systemu operacyjnego, co przekłada się na bardzo krótki czas reakcji i gotowość do pracy zaraz po załączeniu.
Czym jest synchronizacja osi krzywką elektroniczną?
To metoda, w której pozycja osi podrzędnej jest jednoznacznie powiązana z pozycją osi nadrzędnej według zdefiniowanego profilu (krzywki, czyli ECAM). Dzięki temu narzędzie nadąża za produktem na ruchomej taśmie, tak działa latająca piła i etykieciarka.
W czym programuje się sterowniki Fatek serii M i panele P5?
Sterownik PLC Fatek serii M programuje się w środowisku UperLogic (języki IEC, między innymi ladder/LAD), a panele HMI P5 w darmowym FvDesigner. Panel łączy się ze sterownikiem po Ethernet (Direct Link).
Jakie protokoły komunikacyjne obsługuje seria M?
Fatek HyperBus (ok. 10 razy szybszy od CANbus), CANopen, Modbus, a w wybranych modelach MQTT oraz EtherCAT. Panel P5 obsługuje dodatkowo OPC UA, co ułatwia integrację z systemami MES, SCADA i ERP.
Sterownik Fatek nie działa - co sprawdzić najpierw?
Zacznij od diod na obudowie: czy sterownik ma zasilanie, czy jest w trybie RUN i czy nie świeci dioda błędu. Jeśli nie możesz połączyć się z programem, sprawdź port i kabel (USB, RS232 lub Ethernet), adres IP lub numer stacji oraz prędkość transmisji ustawioną w oprogramowaniu. W przypadku braku reakcji wyjść sprawdź w trybie online, czy program faktycznie ustawia dany bit Y, oraz czy obciążenie pasuje do typu wyjścia (tranzystorowe NPN lub PNP, przekaźnikowe).
Czym różni się WinProladder od UperLogic?
WinProladder to darmowe oprogramowanie do programowania starszych i kompaktowych sterowników Fatek (seria FBs, B1, B1z). UperLogic służy do programowania nowej serii M i obsługuje tagi, czyli symboliczne nazwy zmiennych, oraz rozbudowane funkcje motion.
Podsumowanie
Sterownik PLC Fatek serii M to bardzo szybki hard PLC z dedykowanym procesorem motion, nowoczesną komunikacją i kompletną platformą: sieć EtherCAT, serwa SC3 i panele HMI P5, wszystko od jednego producenta. Pokazana aplikacja latającej piły i etykieciarki dowodzi, że synchronizację osi krzywką elektroniczną można skonfigurować szybko, a panel dołożyć w kilka kroków.



